Nevrotiklik Nedir? Nevrotik Kişinin Hayatı Nasıldır?

Nevrotiklik Nedir

Herkes zaman zaman belli nedenler doğrultusunda kendini kaygılı, korkmuş veya huzursuz hissedebilir ancak; olumsuz duyguların sebebi olan durum ortadan kalktığında normal hayat geri döner. Bu duygu durumları kişiyi dış tehditlere karşı korur ve olması çok normaldir.​

Nevrotik kişiler ise yaşanmış olan herhangi bir olaydan bağımsız olarak günlerini güvensiz, tetikte, kaygılı ve huzursuz hissederek geçirirler. Kişinin hissettiği bu karmaşık duygular gün içerisinde sıklıkla değişir ve kişide terleme, titreme, kalp çarpıntısı gibi fiziksel tepkiler görülebilir. Belirttiğimiz gibi her bir birey, dönemsel olarak nevrotik özellikler sergileyebilir, kendini huzursuz veya güvensiz hissedebilir ancak nevrotik bozukluğa sahip kişilerin hayatının odak noktasında kaygı ve karamsarlık vardır. Bu kaygılı durumdan kurtulmak ve yaşama ayak uydurabilmek adına kişi bilinçsizce bir çaba içerisindedir fakat kaygılı durum hiçbir zaman kişinin peşini bırakmaz. Hem duygu hem de davranışsal problemlere sebep olan nevroz, kişilerde anksiyete, depresyon gibi psikolojik problemlere davetiye çıkarmaktadır.

Nevroz ile ilgilenen ilk kuramcılardan biri Sigmund Freud’dur. Çünkü Nevrotik kişinin yaşamının temelinde var olan kaygı tam olarak Id, ego ve superego arasındaki çatışmalardan meydana gelmektedir. Bu noktada bu kavramları özetlemekte fayda var.

İd (bilinçdışı) ; doğuştan var olan ve bilinçdışı olan açlık, cinsellik, saldırganlık gibi tüm dürtülerimizin kaynağıdır.

Süperego (üst benlik); etkinliğini bilinçdışında sürdürür ve çocukluğumuzdan beri hayatımızda yer eden tüm ahlaki değerlerin, yasaların, kuralların, vicdani normların içselleştirildiği ve denetlendiği zihin yapısıdır.

Ego (benlik) ise id ve süperego arasında aracılık eder. İd’in istek ve ihtiyaçları ile süperego’nun kuralları arasında denge kurar. Ancak bu denge doğru kurulamadığında id’in istekleri karşılanmadığında ve bastırıldığında ego bu kaygı durumu ile başa çıkmaya çalışır ki nevroz serüveni de burada başlamaktadır.

Nevrotik Kişilerde Görülen Belirtiler Nelerdir?

  • Gelecek kaygısı taşıdıklarından plan yapamazlar.
  • Kendilerini sanki kötü bir şey olacakmış gibi kaygılı ve tedirgin hissederler.
  • Uyku problemleri yaşarlar.
  • Sürekli gergin ve sinirlidirler.
  • Odaklanma sorunu yaşarlar.
  • Panik halinde yaşarlar.
  • Sosyalleşmede problemler yaşarlar.
  • Öfke nöbetleri ve öfke kontrol sorunları vardır.
  • Cinsel davranış bozuklukları sık görülür.

Nevroz Türleri Nelerdir?

Bunaltı, Fobik, Histerik, Depresif ve Obsesif Nevroz türleridir.

Bunaltı Nevrozu; kaygının kişide bıraktığı fiziksel etkilerdir. Kişide terleme, kalp sıkışması, boğazda tıkanma şeklinde semptomlar görülür.

Fobik Nevroz; korku nevrozudur. Herhangi bir tehlikenin olmadığı durumlarda bile kişinin sanki hayatı tehdit ediliyormuş gibi aşırı kaygılı bir durumda olması ve aşırı tepkiler vermesi durumudur.

Histerik Nevroz; kişinin fizyolojik hiçbir sorunu olmamasına rağmen kendini felç gibi hissetmesi ve uzuvlarını hareket ettirememesi durumudur.

Depresif Nevroz; aşırı kaygı ile tetiklenen depresyonun ağır yaşanması, kişinin hayattan hiç keyif almaması, öz bakım ihtiyaçlarını giderme noktasında bile isteksiz olması durumudur.

Obsesif Nevroz; mantık dışı kaygı dolu takıntılı düşüncelerin sürekli olarak akla gelme durumudur. Örneğin yemek yaparken ya bu bıçakla kendimi kesersem, yüksek bir yerde dururken ya yanımdaki kişiyi itersem veya aynanın uğursuzluk getireceğine inanan kişi için ya aynayı kırarsam gibi absürt düşüncelerin sıklıkla akla gelmesi olarak ifade edilebilir. Bu davranışlar bazen obsesif kompülsif bozukluk ile karıştırılabilir. Aralarındaki fark; obsesif nevrozun takıntı kökeninin yalnızca kaygıya dayanması ve kişinin bu düşünceleri eyleme dönüştürmekten korkmasıdır. Obsesif kompülsif bozukluğun ise takıntılı düşünceleri kompülsiyon yani takıntılı davranışlarla pekiştirmesi şeklinde ayrıştırılabilir.

 

Nevroz; kişinin gündelik hayatını, sosyal ilişkilerini, iş ve özel yaşamını oldukça zorlayan ve kişinin kendini sürekli gergin hissetmesine sebep olan bir bozukluktur. Diğer psikolojik problemlerden ayrıştırmak ve doğru tedavi yönteminin belirlenmesi adına bu tanıyı bir uzmanın koyması gerekmektedir. En uygun tedavi yöntemi ile kişi kaygılı dünyasına veda ederek hayatına yepyeni bir pencere açabilir.

 Uzman Klinik Psikolog Kemal Evci

tr_TRTurkish