Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) Nedir?

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) Nedir?

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) kişilerin bilişsel yani olayları ve durumları algılama, anlamlandırma ve yorumlama süreçleri ile davranışlarını ele alan psikoterapi türüdür. Bilişsel davranışçı terapi insanların psikolojik gelişimlerinin ve davranışlarının büyük bir kısmının bilişsel ve öğrenme ilkelerine dayandırır. Duyguların ve rahatsızlık veren davranışların öğrenme kuramları ve bilişsel ilkelerin ışığında, psikoterapiye uyarlanıp rahatsızlık veren duygu ve davranışların değiştirilmesidir.

BDT Neyi Hedefler?

Bilişsel davranışçı terapi, psikoloji biliminin sağladığı birtakım kuram ve öğretileri psikoterapi sürecinde kullanarak uyumsal bir biliş ve davranışın geliştirilmesini aynı zamanda uyumsuz olan davranış ve bilişlerin ortadan kaldırılmasını hedefler. Bunu da kişinin bilişsel süreçleri ve davranışlarına odaklanarak yapar. Biliş kısaca bilinç akışını oluşturan tüm parçalara verilen addır. Çevremizi, olayları, kişileri nasıl algıladığımız, anlamlandırdığımız, yorumladığımız, aynı zamanda istem dışı aklımıza gelen otomatik düşüncelerimiz ve şemalarımız (temel inançlarımız ve ona bağlı gelişen ara inançlarımız) bilişsel sürecimizin parçasıdır. BDT aynı zamanda bilişsel süreçlerimizin sonucunda sergilediğimiz davranışlarımızı ele alıp, uyumsuz davranışlarımızla çalışıp çevremize karşı daha uyumlu bir hale getirmeyi sağlar.

Seanslarda BDT ile Nasıl Çalışılır?

Seanslarda önce değerlendirme yapılır. Danışandan öyküsü alınır. Yardım istenmesinin amacı öğrenilir. Danışan ve terapist işbirliği ile sorunları tespit eder. Burada öncelik danışanın neleri sorun olarak gördüğüdür. Birden fazla sorun varsa öncelikler belirlenir ve bu şekilde terapi hedefi konur. Hedef koymak hem danışan için hem de terapist için durumu somutlaştırmayı sağlayıp, terapi süreci boyunca ne kadar yol alındığı konusunda soru işaretlerini giderir. Hedef belirlendikten sonra danışanın terapi süreci ile ilgili motivasyonu değerlendirilir. Sorun ile ilgili terapist bir formülasyon çıkarır ve bir tedavi planı oluşturur.

BDT’nin bir diğer değindiği nokta danışanlara bilişsel modelin tanıtılıp psikoeğitim verilmesidir. Daha sonraki süreçte bilişsel davranışçı müdahalelerle terapi süreci devam eder. Terapi süresince danışanın duygu, düşünce ve davranışı gözlemlenip danışanla birlikte sıralanan sorunların altında yatan temel inançlar, mekanizmalar, baş etme yöntemleri, kullanılan savunmalar, bilişsel hatalara bakılarak bir takım temalar elde edilir. Danışanda durumu ile ilgili farkındalık oluşturulduktan sonra uygun aktiviteler (ev ödevleri) ile danışanın sorunlarıyla başetme becerileri geliştirilerek duyguları, düşünceleri ve davranışları rahatsızlık vermeyecek düzeye indirilir. Danışanlar sıkıntılarıyla başedebilir duruma geldikten sonra ileriye yönelik yinelemeyi önleme çalışmaları ile terapi süreçleri sonlandırılır.

BDT Hangi Problemlerdeİşe Yarar?

Depression

Obsesif kompulsif bozukluk

Kaygı (Anksiyete) bozuklukları

Panik bozukluğu

Travma sonrası stres bozukluğu

Yeme bozuklukları

Cinsel işlev bozuklukları

Alkol ve maddeyi kötüye kullanımı

Sosyal fobi

Somatoform bozukluklar

Ayrıca Bipolar bozukluk, kişilik bozukluğu ve uyku bozukluklarında bilişsel davranışçı terapinin tedaviye katkı sağladığı bilinmektedir.

Dizge YÜKSEL
Uzman Klinik Psikolog

KAYNAKLAR: Türkçapar, M. H., (2018). Bilişsel Davranışçı Terapi Temel İlkeler ve Uygulama, 60-69.

en_USEnglish
tr_TRTurkish en_USEnglish